Oĩje kuri upe kyju kapi'ipépe peteĩ
ka'ajuky guýpe, oguerekohápe ikuarami. Ha kuarahy oĩ haguérema yvate,
omoñepyrũ ipurahéi: "Kiri kiri" "kiri kiri".
Estaba aquel grillo en el pasto debajo de una planta de
llantén, donde tenía su hura. Y como el sol estaba ya alto, comenzó su
canción: "Cri-cri" "Cri-cri".
Hákatu ndikatúi oikopa, Hoséchu,
peteĩ umi kuimba'e kuéragui, oipyso haguére ijaripakao, karupyharegua, kyju kuára
juru ariete. Ha "kiri", "kiri", ho'u kuri hína peteĩ
togue
kyrỹi, ikarupyhare.
Pero no pudo llegar a terminar, porque Josechu, uno de los
arrieros, extendió su manta, de cenar, sobre la entrada de la hura. Y el
"cri", "cri", estaba comiendo una hoja tierna, que era
su cena.
Iñakã ári rupi, ohecha ha
ojapysakáre, ohendu kuimba'e kuérape oñe'ẽ ha oñe'ẽapi. Osyryry, kapi'ipére, ikatuháicha, ha oñepyrũ opurahéi. Upéi okirirĩ. Uperiremi, otopa peteĩ
tahýi rape'i ha oipykúi upéva.
Por encima de su cabeza, que toda era ojos y oídos, oía a
los arrieros hablar y discutir. Se deslizó, por entre la hierba, como pudo,
y comenzó a cantar. Luego se calló. Enseguida, encontró un caminito de
hormigas y se fue por él.
No quería dejar sola su hura, donde guardaba todas sus
cosas. Y sus ahorros, para el invierno.
Onohẽ sapy'a umi karia'y hembi'u ha
isapatu kuéra, ha oñemoĩ okaru haĝuáicha.
Por fin los arrieros sacaron sus bocadillos y la bota, y se
dispusieron a cenar.
Kyju "Kiri",
"kiri", ho'upa avei upe hogue, ha oike ikuárape, ovy'ahápe.
El grillo "Cri", "cri", acabó también
su hoja tierna, y se metió en la hura, donde se encontró a gusto.
Ha oñepyrũ opurahéi. Hoséchu
ohendu ichupe karu rire guarãicharamo! ha ohecha oga'i kuára oĩha ijaripakao
guýpe. Ohenói hymba jagua peteĩme ha pe jagua oñepyrũ tuicha oñarõ,
oimo'ãre oñeme'ẽtaha ichupe tembi'u.
Y comenzó a cantar. Como si fuera ¡para el postre! Josechu
le oyó y vio que la hura estaba debajo de su manta. Llamó a uno de los
perros y éste comenzó a ladrar desaforadamente, pensando que le iban a
regalar comida.
Ndaupéichai, ha Hoséchu opu'ã ha
ohupi pe aripakao. Ou ambue jagua kuéra ha oñarõ avei, ojoyvýpe.
No fue así, sino que Josechu se levantó y recogió la
manta. Vinieron los demás perros y ladraron también, a coro.
Kyju oñemondýi. Osẽ ha oñani. Oho
tahýi kuéra rape'íre, okañy kañy ñana pa'ũme, ojaturuhápe ha
okirirĩ. Jagua kuéra nohetũi ichupe. Ha upépe opyta pyhare pukukue.
El grillo se asustó. Salió y corrió. Por el sendero de
las hormigas, ocultándose entre la hierba, donde se acurrucó y calló. Los
perros no llegaron a olerle. Y se quedó allí toda la noche.
Ko'ẽ nguévo, ikatúma ojevy ikuárape.
Hákatu osẽvo kuarahy, "Kiri", "kiri", ojupi kuri
peteĩ ukalíto ru'ãme ha upe tenda guive, opurahéi joyvy ñakyrã ndive.
Ha opurahéi, opurahéi asaje ohasa rire peve.
Al amanecer, ya pudo regresar a la hura. Pero cuando salió
el sol, "Cri", "cri", había subido a lo alto de la copa
de un eucalipto y desde allí, hizo un coro con las cigarras. Y cantó,
cantó hasta después de la siesta.
Karia'y ha jagua kuéra,
ndaiporivéima. Ha ára yvy perõ ári, ha'ete ku oñemopini va'ekue.
Los arrieros y los perros, ya no estaban. Y la línea del
páramo, parecía que la habían pintado.