Ñe'ẽnga |
Dichos |
| Ñe'ẽnga
ningo ha'e guarani avareko rehegua. Ko'ãva ha'e ñe'ẽjoapy
oñembohasáva ñe'e ñe'eha rupi, térã
ojejapónte oñeñe'ẽnguévo, heta jevy pukarãmínte
haĝua, ha ndaupéichairõ katu ha'éne ñemoñe'e. |
Los ñe'enga forman parte
de la cultura guaraní. Son frases que se transpasan de boca en boca,
o que se inventan según la situación, la mayoría de
las veces con fines graciosos, pero otras veces son proverbios o refranes. |
| Karaiñe'ẽme
ñembohasa, ñembokuaa porãve haĝua, jepivéicha
ha'e ñe'ẽ ñe'ẽmbojere pyre, ha upe haguére
nameméi oĩ porã karaiñe'ẽme. Upe ñe'ẽ ñembohasa
ojejapo karai meñáme ĝuarã ha ára aĝaguápe
(jepérõ ikatúva oje'e kuñágui ha ára
mboyveguápe). |
Las traducciones al español,
con fines didácticos, como siempre son lo más literales posible,
y por tanto no siempre están bien expresadas en español. La
traducción se hace siempre en género masculino y en tiempo
presente (por más que pueda aplicarse al femenino y al pasado). |
| Ñane mandu'a
va'era ko'ã ñe'ẽnga ojejapóvaha ha oñemombe'úvaha
táva arandukuaa rupi, ha upe haguére, jareko ijapytépe
heta ñe'ẽ karaiñe'ẽ rehegua. Opakuévo ñe'ẽngaty
ñavo oĩ ko'ãva, ojehaíva ñe'ẽ joparápe. Ore roiporavo
kuri umi roimo'ãva iporãveha guarani ñe'ẽme, ha
rohejarei umi itie'ỹetereíva. |
Hay que recordar que estos dichos son
creados y transmitidos por la cultura popular, y por consiguiente, tenemos
en ellos muchos hispanismos. Al final de cada parte hay algunos de éstos,
que pertencen al yopará. Hemos seleccionado los que creemos
son más representativos al guaraní, omitiendo los dichos demasiado
vulgares. |
| Hetavéva
ko'ã ñe'ẽnga oñenohe kuri upe arandukágui hérava "Ñe'ẽnga,
dichos populares paraguayos", Domingo Aguilera apopyre (100
rupi, umi 2.806 apytégui oĩva upépe). |
Más de la mitad de estos dichos
fueron tomados del libro "Ñe'ẽnga, dichos populares paraguayos",
de Domingo Aguilera (unos 100, de los 2.806 que allí figuran). |
| |
|
Ko vore rechaukaha |
Contenido de esta sección |
|
| Ñe'ẽjoapy
oñombojojáva (Frases comparativas) Ñe'enga
ha ñemoñe'ẽ (Proverbios y consejos)
Ñe'ẽ ñembo vy'a haĝua mba'e
rasykue (Dichos para amenizar un problema)
Ñe'ẽjoapy heta jevyrã (Frases de ocasiones variadas)
Ñe'ẽnga
rory ojoapy vaíva (Locuciones graciosas inconexas)
Ñe'ẽjoapy he'ise joavýva (Frases con significado especial)
Ñe'ejoapy
karaiñe'ẽme (Citas en español)
Ñe'ejoapy herakuãva
latĩñe'ẽme (Frases célebres en latín) |
|
|